Założyciele EI

Enterprise Investors przedstawia sylwetki Johna Birkelunda i  Roberta Farisa, naszych „ojców założycieli”, którzy zapoczątkowali inwestowanie typu private equity i venture capital na świecie i  stworzyli naszą firmę w 1990 roku.

John Birkelund, który zajmuje obecnie w Enterprise Investors stanowisko doradcy (Senior Advisor), w 1967 roku założył New Court Securities (teraz Rothschild), jedną z pierwszych firm private equity w  USA. Robert Faris, obecny Przewodniczący Rady Dyrektorów Enterprise Investors Corporation, przez wiele lat pełnił funkcję prezesa Alan Patricof Associates (obecnie Apax), jednej z największych firm private equity w USA i był współzałożycielem Apax Limited London. Jeśli by dodać lata pracy Johna Birkelunda i Roberta Farisa, można by stwierdzić, że w  sumie dysponują oni ponad 90-letnim doświadczeniem inwestycyjnym. Odniósłszy sukces w USA i Europie Zachodniej, przenieśli najlepsze standardy branży private equity do Europy Środkowo-Wschodniej.

W 1990 roku John Birkelund i Robert Faris uczestniczyli w tworzeniu, a  następnie stanęli na czele Polish-American Enterprise Fund (PAEF, Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości), poprzednika Enterprise Investors i stali się pionierami branży private equity i venture capital w Polsce oraz całej Europie Środkowej i Wschodniej. Oprócz PAEF i  Enterprise Investors, utworzyli też kilka instytucji, które odegrały kluczową rolę w procesie przemian gospodarczych naszego kraju, między innymi Fundusz Mikro, Korporację Rozwoju Budownictwa Mieszkaniowego oraz Polsko-Amerykańską Fundację Wolności.

Choć John Birkelund i Robert Faris dość mocno różnią się od siebie pod względem osobowości, wspólnie zaangażowali się w pionierską działalność na polskim rynku finansowym i od ponad dwudziestu lat uczestniczą w jego rozwoju. To oni dobrali, wyszkolili i poprowadzili osoby, które obecnie zajmują najwyższe stanowiska w założonych przez nich firmach, w tym także w Enterprise Investors. Wysokie standardy obowiązujące w EI i sukcesy, jakie odnosi firma, w znacznym stopniu są ich zasługą.

John Birkelund urodził się w 1930 roku w Glencoe, w stanie Illinois. Edukację szkolną ukończył w 1948 roku jako najlepszy uczeń rocznika. W  1952 roku ukończył Uniwersytet w Princeton z drugim wynikiem na roku i  został przyjęty do Phi Beta Kappa Society.

W latach 1952-1956 stacjonował w Berlinie, jako oficer Marynarki Wojennej USA, gdzie powierzono mu zadania wywiadowcze.

W 1956 roku powrócił do Nowego Jorku i podjął pracę w Amsterdam Overseas Corporation stanowiącej własność Pierson Heldring & Pierson z Amsterdamu oraz banku Rothschild z Paryża i Londynu. Do jego obowiązków należało rozszerzanie działalności venture capital Grupy Rothschild w USA i Ameryce Południowej. Do ważniejszych odniesionych wówczas przez Johna Birkelunda sukcesów zawodowych można zaliczyć inwestycje w takie spółki, jak Texas Instruments, Litton Industries, Archer Daniels Midland (obecnie ADM), International Flavors and Fragrances, Valve Corporation of America, Pacific Uranium i British Newfoundland Corporation.

W 1967 roku John Birkelund współuczestniczył w zakładaniu New Court Securities Corporation, gdzie następnie był kolejno Prezesem, Przewodniczącym Rady Dyrektorów (Chairman) i Dyrektorem Zarządzającym (CEO). Przez 15 lat pod jego kierownictwem New Court Securities stała się jedną z najbardziej wpływowych firm venture capital w USA, szczycącą się tym, że w 1970 roku utworzyła i pozyskała kapitał dla pierwszego na świecie funduszu tego typu. Pomimo recesji, w latach 1972-1977 wspomniany fundusz odegrał wiodącą rolę w powstaniu i sukcesie rynkowym takich spółek, jak Federal Express, MCI Communications, Amgen, Cray Research i wielu innych projektów z dziedziny nowych technologii. W  momencie jego likwidacji w 1981 roku, fundusz przyniósł inwestorom ponad czterokrotny zwrot na kapitale i utorował drogę rozwoju dla doskonale prosperującej dziś branży.

W 1981 roku John Birkelund odszedł z New Court Securities, by dołączyć do czołowego banku inwestycyjnego Dillon Read & Co. jako Prezes, udziałowiec, a następnie Przewodniczący Rady Dyrektorów (Chairman) i Dyrektor Zarządzający (CEO). John
Birkelund wzmocnił i tak już bardzo silną pozycję firmy na rynku corporate finance i znacznie poprawił jej rentowność. Utworzył też szereg funduszy inwestycyjnych realizujących wykupy i transakcje finansowania rozwoju przedsiębiorstw będących na
wcześniejszych etapach rozwoju. Przedsięwzięcia okazały się sukcesem porównywalnym do tego, jaki odniósł w New Court Securities. W 1997 roku John Birkelund wynegocjował sprzedaż Dillon Read UBS po cenie blisko 20-krotnie wyższej niż wartość, jaką firma miała 16 lat wcześniej, gdy podejmował w niej pracę.

Po sprzedaży Dillon Read, John Birkelund aktywnie działał jako zarządzający funduszem realizującym wykupy, funduszem, który utworzył w 1984 roku w  Dillon Read, a który stał się podmiotem niezależnym w efekcie transakcji z UBS. Pełnił też funkcje w licznych organizacjach non-profit, między innymi w Brown University, New York Public Library, Frick Collection i American Academy w Berlinie oraz przewodniczył lub uczestniczył w pracach ich komitetów inwestycyjnych. Był członkiem Rady Dyrektorów Giełdy Nowojorskiej, otrzymał doktorat honoris causa Brown University, nadal jest członkiem American Academy of Arts and Sciences.

W marcu 1990 roku prezydent USA George Bush powierzył Johnowi Birkelundowi kierowanie nowo założonym Polsko-Amerykańskim Funduszem Przedsiębiorczości. Fundusz dysponował kapitałem w wysokości 240 milionów dolarów przekazanym Polsce przez Kongres Amerykański i miał na celu wspieranie rozwoju polskich prywatnych przedsiębiorstw dzięki programowi pożyczek i inwestycji bezpośrednich. Przez 16 lat John Birkelund pełnił rolę Przewodniczącego Rady Dyrektorów (Chairman) zarówno PAEF, jak i Enterprise Investors. W październiku 2006 roku zrezygnował z tych funkcji i został doradcą (Senior Advisor) Enterprise Investors Corporation.

W latach 1956-1960 Robert Faris studiował na Penn State University, gdzie uzyskał licencjat z chemii. Następnie rozpoczął karierę zawodową w Inland Steel, jednocześnie wieczorowo studiując na University of Chicago, który ukończył w 1964 roku z tytułem MBA.

Po krótkim okresie spędzonym w Inland Steel, Robert Faris przeszedł do departmentu chemicznego Standard Oil of Indiana (Amoco Chemicals) w  Chicago, w stanie Illinois, gdzie był pracownikiem departamentu technicznego. Następnie awansował na stanowisko dyrektora ds. rozwoju handlu międzynarodowego i podczas swojej kadencji w latach 1962-1969 odpowiadał za realizację najważniejszych przedsięwzięć typu joint venture w branży chemicznej w Szwajcarii i Japonii. Pracował również nad wieloma innymi projektami w Europie i Azji, między innymi z Dow Chemical i Union Carbide, czołowymi spółkami z tej branży. W późniejszym okresie swojej pracy w Standard Oil Robert Faris był wymieniany w  materiałach promocyjnych firmy, jako jeden z jej najbardziej zasłużonych pracowników.

Gdy w 1969 roku ówczesny mentor Roberta Farisa w Amoco Chemicals odszedł z firmy, również sam Faris postanowił zrezygnować z pracy w  Amoco. Po krótkim okresie zatrudnienia w McKinsey & Company w Nowym Jorku postanowił zająć się działalnością na rynku kapitałowym. Po nieudanej próbie stworzenia instytucji oferującej usługi private banking, w 1971 roku podjął pracę w Alan Patricof Associates, jako trzeci pracownik merytoryczny firmy.

Alan Patricof założył spółkę kilka miesięcy wcześniej, mając do dyspozycji 1,2 miliona dolarów kapitału. Robert Faris pracował w Alan Patricof Associates przez 17 lat, w tym przez 10 lat piastował stanowisko prezesa. W owym okresie firma doskonale się rozwijała, stając się jedną z największych i odnoszących najbardziej spektakularne sukcesy firm private equity/venture capital w USA. Oprócz tego Alan Patricof Associates stworzyła wówczas swoje fundusze w Wielkiej Brytanii i Francji. Kluczową rolę w tym procesie odegrał Robert Faris, przybliżając istotę private equity/venture capital i styl zarządzania Alan Patricof Associates europejskim inwestorom, którzy nie znali i nie stosowali jeszcze wtedy tej formy finansowania przedsiębiorstw.

Na wczesnym etapie funkcjonowania funduszy venture capital nie było pewne, czy odniosą one sukces, czy też nie, więc gotówka niezbędna na finansowanie Alan Patricof Associates była uzupełniana przychodami z  działalności konsultingowej. Na początku lat 70. Robert Faris był konsultantem wielu firm i poważnych fundacji, między innymi Ford Foundation i Rockefeller Brothers. Tam napotykał problemy, ale i  możliwości rozwoju w nowych obszarach gospodarki.

Początkowo portfel Alan Patricof Associates był w większości złożony z  firm spoza branży technologicznej. Niektóre transakcje należały do pierwszych wspomaganych kredytem bankowym. W miarę rozwoju nowoczesnych technologii i biotechnologii, firma zaczęła angażować się w te branże i  inwestować w spółki będące na wczesnych etapach rozwoju lub dopiero rozpoczynające działalność. Zainwestowała na przykład w Apple Computer, kiedy Apple był jeszcze niewielką prywatną firmą o miesięcznej sprzedaży znacznie poniżej 1 miliona dolarów. Alan Patricof Associates zainwestowała także w Cellular Communications, jedną z pierwszych firm, które zdobyły koncesję na telefonię komórkową. Kolejną inwestycją w  firmę na wczesnym etapie rozwoju było nabycie udziałów w Computer Identics, firmie będącej pionierem w powszechnie znanej obecnie branży kodów kreskowych.

Kiedy Alan Patricof Associates zaangażowała się w projekty z zakresu biotechnologii, Robert Faris stworzył zespół oceniający projekty z tego sektora, zapraszając do niego również ekspertów branżowych z zewnątrz. W  tym samym czasie do Farisa i Patricofa po raz pierwszy zgłaszały się firmy działające w dziedzinie bioinżynierii. Na tamtym wczesnym etapie rozwoju biotechnologii, Robert Faris i Alan Patricof inwestowali w firmy zajmujące się hormonami wzrostu, inżynierią genetyczną i leczeniem AIDS. Wspólnie z Francisem Crickiem, współodkrywcą molekularnej struktury DNA, dokonali inwestycji w kalifornijską spółkę Syntro.

Powodzenie tych nowo tworzonych przedsiębiorstw oraz potwierdzenie atrakcyjności venture capital za sprawą sukcesów odnoszonych także przez inne podmioty w sektorze małych firm w końcu lat 70., pozwoliły firmie Alan Patricof Associates zgromadzić kapitał na kolejne fundusze, w tym fundusz celowy zorganizowany przez Roberta Farisa dla stanu Pensylwania. Pod koniec lat 70. firma była już bardzo znana, a we wczesnych latach 80. Robert Faris był cytowany w magazynach biznesowych (np. w Newsweeku) jako osoba prognozująca ogromny wzrost potencjału funduszy venture capital i private equity. Do 1998 roku firma Alan Patricof Associates zarządzała funduszami amerykańskimi i europejskimi, w tym francuskimi, które później dokonały fuzji tworząc Apax - obecnie spółkę inwestującą miliardy dolarów, a w chwili odejścia z niej Roberta Farisa - zarządzającą około 1 miliardem USD. Po 17 latach przepracowanych w Alan Patricof Associates, Robert Faris odszedł na emeryturę, planując zajęcie się pracą dydaktyczną.

W 1990 roku, po dwóch latach spędzonych poza biznesem, wraz z  rozpoczęciem procesu przemian w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w  Polsce, Robert Faris otrzymał od Johna Birkelunda propozycję objęcia prezesury Polsko-Amerykańskiego Funduszu Przedsiębiorczości. Faris z  ogromnym oddaniem pracował zarówno na stanowisku Prezesa Funduszu - od chwili powstania PAEF, jak też Prezesa i Dyrektora Zarządzającego (CEO) Enterprise Investors w latach 1999-2006. W październiku 2006 roku Robert Faris zrezygnował z tych funkcji i został wybrany na Przewodniczącego Rady Dyrektorów (Chairman) Enterprise Investors Corporation.

Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości, zarządzający nim Enterprise Investors oraz inne instytucje Grupy PAEF założonej przez Johna Birkelunda i Roberta Farisa odegrały znaczącą rolę w przemianach gospodarczych w Polsce. Niżej przedstawiamy najważniejsze osiągnięcia tych instytucji.

Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości - wspólny wysiłek, wspólny sukces

W lipcu 1989 roku prezydent USA George Bush ogłosił plan utworzenia Polsko-Amerykańskiego Funduszu Przedsiębiorczości. W  listopadzie tego roku Kongres USA uchwalił SEED Act (Ustawę o wsparciu dla demokracji w Europie Wschodniej), która przeznaczała znaczne środki na tworzenie Funduszy Przedsiębiorczości w Europie Środkowej i  Wschodniej. W maju 1990 roku PAEF rozpoczął realizację swojej misji, jaką było wsparcie procesu budowania gospodarki rynkowej w Polsce.

W chwili rozpoczęcia działalności, PAEF otrzymał od Rządu USA grant w  wysokości 240 milionów dolarów. Udane inwestycje i programy pożyczkowe Funduszu pomogły powiększyć tę kwotę blisko dziesięciokrotnie. Łącznie na rozwój polskiej przedsiębiorczości poprzez udzielanie kredytów małym firmom, oferowanie pożyczek hipotecznych, rozwijanie kredytów konsumenckich oraz inwestycje kapitałowe efektywnie wykorzystano ponad 2 miliardy dolarów. Przy wsparciu Funduszu powstało pięć banków, w tym Pierwszy Polsko-Amerykański Bank (First Polish-American Bank), wyspecjalizowany w obsłudze małej i średniej przedsiębiorczości (obecnie wchodzi w  skład Grupy BNP Paribas Fortis), Polsko-Amerykański Bank Hipoteczny (Polish-American Mortgage Bank), który był pierwszym w Polsce bankiem oferującym kredyty hipoteczne (obecnie część Banku BPH) oraz Lukas Bank, największe w Polsce przedsięwzięcie w dziedzinie kredytów konsumpcyjnych (obecnie w składzie Grupy Credit Agricole).

Ogółem Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości przyznał ponad 100 000 pożyczek, stworzył przeszło 125 000 nowych miejsc pracy i  zainwestował w ponad 50 spółek (z których blisko połowa weszła na warszawską giełdę). Spółki te były poddawane głębokiej restrukturyzacji, wprowadzono w nich szeroko zakrojone programy inwestycyjne i  standardy zarządzania na najwyższym poziomie, w wyniku czego wkrótce uzyskiwały doskonałe wyniki finansowe. Wśród firm, w które zainwestował PAEF znalazły się: ComputerLand (obecnie Sygnity), Stomil Sanok, Polfa Kutno, Grupa Kęty, Lukas, W. Kruk i wiele innych znaczących dla polskiej gospodarki firm. Fundusz pomógł też budować obecność na polskim rynku wielu firmom zagranicznym, np. Owens Illinois, Nynex, Dryvit Systems, General Motors, General Electric, Akerlund Rausing, RR Donnelley czy Rabobank. Firmy te wprowadziły do Polski najbardziej zaawansowane technologie i zaoferowały pracę polskiej kadrze kierowniczej oraz pracownikom. Bezpośrednie inwestycje PAEF były prowadzone przez Enterprise Investors.

W 1994 roku utworzono Korporację Rozwoju Budownictwa Mieszkaniowego w celu zarządzania programami finansowania budownictwa, opracowanymi przez PAEF. Programy te utorowały drogę przywróceniu w Polsce instytucji kredytów hipotecznych i pomogły rozwinąć innowacyjne formy współpracy z firmami deweloperskimi. Fundusz uczestniczył w sfinansowaniu budowy blisko 5 000 domów i mieszkań.

Do innych inicjatyw PAEF należy aktywnie działająca Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości, utworzona wspólnie przez Fundusz i polski rząd w 1991 roku, która rozdysponowała dotąd kilkadziesiąt tysięcy grantów pomiędzy najlepszych studentów ekonomii.

Fundusz Mikro, uruchomiony przez PAEF w 1994 roku, jest obecnie największą instytucją udzielającą mikropożyczek w Europie Środkowo-Wschodniej i nadal realizuje swój program adresowany do najmniejszych firm.

W dowód uznania za wkład Polsko-Amerykańskiego Funduszu Przedsiębiorczości w rozwój polskiej gospodarki, w 1999 roku Fundusz otrzymał od Prezydenta Polski Specjalną Nagrodę Gospodarczą. Osobiste zasługi John Birkelunda i Roberta Farisa w procesie budowy wartości polskich firm podkreślono odznaczeniem każdego z nich Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi.  

Po zakończeniu aktywności inwestycyjnej PAEF zwrócił 120 milionów dolarów Skarbowi USA. Podobne zdarzenie miało miejsce po raz pierwszy w  historii amerykańskiej pomocy zagranicznej. Pozostałe 230 milionów dolarów Fundusz wniósł do Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, której misją jest umacnianie społeczeństwa obywatelskiego, demokracji i  gospodarki rynkowej w Polsce oraz wyrównywanie szans w zakresie rozwoju społecznego i dzielenie się doświadczeniami z transformacji z innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej.

Utworzone przez Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości spółki, banki i instytucje nadal świetnie prosperują, a ludzie, którzy pracowali dla PAEF należą do elity polskiego życia gospodarczego. Nie ma możliwości precyzyjnego zmierzenia pozytywnego wpływu na polską gospodarkę wszystkich dotychczasowych działań, inwestycji i pożyczek Funduszu i zarządzającego tym oraz innymi, prywatnymi funduszami inwestycyjnymi Enterprise Investors, ale na pewno można przyjąć, że ich skala przekracza obecnie 8-10 miliardów dolarów rocznie.

Równie imponujące są doświadczenia ze współpracy PAEF z polskimi przedsiębiorcami i kadrą menedżerską. Współpraca z nimi Johna Birkelunda i Roberta Farisa w zakresie zarządzania i rozwoju firm przyniosła wymierne efekty. Fakt, że Birkelund i Faris kładli ogromny nacisk na kwestie najwyższych norm etycznych i moralnych w biznesie, przyniósł widoczne rezultaty. Polski rynek kapitałowy wysoko ocenia spółki, w  które zainwestował Enterprise Investors za przejrzyste i najlepsze standardy ładu korporacyjnego.

Enterprise Investors - tworzenie wiodącej grupy private equity i venture capital w regionie Europy Środkowo-Wschodniej

Fundusze zarządzane przez Enterprise Investors od początku przyciągały najbardziej prestiżowych inwestorów z Europy Zachodniej i  USA. Doskonałe stosunki, jakie łączą Enterprise Investors z  międzynarodowymi inwestorami, są dowodem talentu, umiejętności, etyki i  wyników zespołu inwestycyjnego Enterprise Investors.

Do 2006 roku Przewodniczącym Rady Dyrektorów EI (Chairman) był John Birkelund. Firmą zarządzał Robert Faris (President i CEO). John Birkelund nadzorował, a Robert Faris był bezpośrednio zaangażowany we wszystkie inwestycje, działalność operacyjną i tworzenie strategii rozwoju Enterprise Investors. Jako członkowie Komitetu Inwestycyjnego mieli oni wpływ na wsparcie rozwoju największych firm. John Birkelund i  Robert Faris, wraz z zespołem EI, byli pionierami nowych koncepcji finansowania i prywatyzacji firm w Europie Środkowo-Wschodniej, współautorami pierwszych w Polsce programów opcji menedżerskich, inicjatorami ofert publicznych organizowanych na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, jak również jednymi z pierwszych inwestorów w  Europie Środkowo-Wschodniej, którzy przeprowadzili transakcje wykupów wspierane kredytem bankowym.

Aktywnie działając w Polsce i regionie, John Birkelund i Robert Faris nawiązali osobiste kontakty z wieloma polskimi przywódcami szczebla rządowego i liderami życia gospodarczego w Polsce, między innymi z Lechem Wałęsą, architektem polskich reform Leszkiem Balcerowiczem, byłym premierem i ministrem finansów Markiem Belką, byłym doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego USA Zbigniewem Brzezińskim, byłym ambasadorem Polski w USA Jerzym Koźmińskim, ministrem Michałem Boni, by wspomnieć tylko nielicznych. Poza tym John Birkelund i Robert Faris mają doskonałe kontakty z przedstawicielami innych grup inwestycyjnych działających w Europie Środkowo-Wschodniej.

W 2006 roku, równocześnie z utworzeniem Polish Enterprise Fund VI, Enterprise Investors Corporation wdrożyła plan sukcesji, uzgodniony z założycielami firmy. John Birkelund zrezygnował ze stanowiska Przewodniczącego Rady Dyrektorów i został doradcą (Senior Advisor). Robert Faris zrezygnował ze stanowiska Prezesa i został wybrany na Przewodniczącego Rady Dyrektorów.
 
- To było bardzo trudne zadanie, żeby bez bazy, bez historii i bez mapy, zgodnie z którą można by się poruszać, zbudować odnoszącą sukcesy organizację – powiedział Robert Faris, komentując to wydarzenie.
 
John Birkelund dodał: – Jesteśmy wdzięczni wszystkim naszym współpracownikom za wysiłki, które pozwoliły zamienić nasze idee i wizję we wspólny sukces.